Móng Bè Là Gì? Cấu Tạo, Quy Trình Thi Công, Cách Chọn Vật Tư

Nền móng là yếu tố quyết định đến độ ổn định và tuổi thọ của công trình. Nhưng không phải công trình nào cũng có thể áp dụng cùng một loại móng. Với những khu vực có nền đất yếu, đất san lấp hoặc khả năng chịu tải không cao, việc lựa chọn phương án nền móng cần được tính toán kỹ ngay từ đầu để tránh phát sinh lún nứt trong quá trình sử dụng. Trong số các giải pháp hiện nay, móng bè được sử dụng khá phổ biến nhờ khả năng phân bố tải trọng trên diện tích rộng. Vậy móng bè có cấu tạo như thế nào, quy trình thi công ra sao và cần lưu ý gì khi lựa chọn vật liệu? Cùng Megacons tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây. 

Móng bè trong xây dựng là gì? Giải pháp tối ưu cho nền đất yếu

Khái niệm móng bè 

Móng bè là loại móng có hình dạng như một tấm bê tông cốt thép lớn, trải rộng dưới toàn bộ hoặc phần lớn diện tích công trình. Kết cấu này hoạt động như một “tấm đế” chung, giúp tiếp nhận tải trọng từ các cột, tường và sàn rồi phân bố đều xuống nền đất bên dưới.

Nguyên lý hoạt động của móng bè đúng như tên gọi của nó. Hãy tưởng tượng công trình của bạn là một khối hàng hóa nặng nề, và nền đất yếu bên dưới là mặt nước. Nếu bạn đặt khối hàng lên một vài thanh gỗ nhỏ (giống như móng đơn), nó sẽ dễ dàng chìm nghỉm. Nhưng nếu bạn đặt khối hàng lên một chiếc bè gỗ rộng lớn, trọng lượng sẽ được phân tán đều trên mặt nước, giúp chiếc bè nổi vững vàng. Thiết kế móng bè cũng hoạt động dựa trên nguyên lý truyền và phân tán tải trọng tương tự, làm giảm áp suất cục bộ tác dụng lên mặt đất.

Khi nào công trình bắt buộc phải dùng móng bè?

Việc ứng dụng móng bè trên nền đất yếu là cực kỳ phổ biến tại các khu vực đồng bằng sông ngòi chằng chịt hoặc khu vực san lấp ao hồ. Dưới đây là những trường hợp thực tế chúng tôi khuyến nghị nên sử dụng móng bè:

• Nền đất có sức chịu tải kém: Các khu vực đất bùn, đất sét pha nhão, đất cát pha lún, hoặc đất mới san lấp từ ao hồ chưa qua quá trình ổn định tự nhiên kéo dài.
• Công trình có tải trọng khổng lồ: Chung cư cao tầng, trung tâm thương mại, bồn chứa nước quy mô công nghiệp, silo chứa xi măng, kho xưởng đặt máy móc có độ rung lắc lớn.
• Kiến trúc đặc thù có không gian ngầm: Tòa nhà có thiết kế tầng hầm để xe, hầm chứa đồ, hoặc bể bơi quy mô lớn ngầm dưới đất. Bản thân móng bè lúc này đóng vai trò như mặt sàn của tầng hầm.

Ưu điểm và nhược điểm của móng bè trong xây dựng

Ưu điểm vượt trội của móng bè

• Khả năng triệt tiêu lún lệch hoàn hảo: Đây là giá trị lớn nhất của móng bè. Lún lệch (một góc nhà lún sâu hơn góc kia) là nguyên nhân số một gây xé nứt tường, vỡ dầm và sập đổ công trình. Ở móng bè với độ cứng không gian lớn sẽ khóa chặt hệ khung, nếu có lún, công trình sẽ lún đều xuống một cách an toàn.
• Khả năng chịu tải cực lớn: Khả năng phân tán tải trọng trên diện rộng giúp móng bè chịu được những công trình đồ sộ mà móng băng hay móng đơn hoàn toàn bó tay.
• Tiết kiệm thời gian đào đắp cục bộ: Mặc dù khối lượng đào đất tổng thể lớn, nhưng việc đào toàn bộ mặt bằng và làm phẳng một lần bằng máy xúc thường dễ thi công cơ giới hơn việc đào từng hố móng lẻ tẻ sâu hoắm.
• Tích hợp tính năng chống thấm: Đối với các công trình có tầng hầm, bản móng bè dày đặc kết hợp với phụ gia chống thấm sẽ tạo thành một lớp rào cản ngăn nước ngầm xâm nhập tuyệt vời.

Nhược điểm và hạn chế của móng bè

• Chi phí làm móng bè rất đắt đỏ: Thi công móng bè tiêu tốn một khối lượng sắt thép và bê tông khổng lồ. So với móng băng, móng đơn và móng cọc, chi phí có thể đội lên gấp đôi hoặc gấp ba lần.
• Kỹ thuật thi công phức tạp: Đòi hỏi kỹ thuật đan thép cực kỳ chính xác. Cách đổ móng bè cũng là một thách thức lớn khi phải điều phối hàng chục, thậm chí hàng trăm xe bồn bê tông đổ liên tục để tránh hình thành khe co giãn lạnh (mạch ngừng) gây nứt móng.
• Phụ thuộc vào địa chất đồng nhất: Móng bè phát huy tác dụng tốt nhất khi nền đất bên dưới tương đối đồng nhất. Nếu công trình nằm trên dải đất có sự đứt gãy địa chất đột ngột (một nửa móng nằm trên đá tảng cứng ngắc, một nửa nằm trên hố bùn nhão), móng bè có thể bị gãy đôi do ứng suất uốn quá lớn.

Phân loại móng bè phổ biến trong thiết kế kiến trúc hiện nay

Tùy thuộc vào nhịp cột, tải trọng công trình và cấu trúc tầng hầm, kết cấu móng bè được các kỹ sư chia thành 4 dạng cơ bản.

• Móng bè bản phẳng: Là dạng cơ bản nhất, độ dày của bản móng đồng nhất trên toàn bộ diện tích. Thường dùng cho nhà phố có tải trọng vừa phải.
• Móng bè có sườn đúc nguyên khối: Bổ sung thêm các sườn nổi lên trên hoặc chìm xuống dưới bản móng để tăng độ cứng không gian.
• Móng bè kiểu hộp chịu lực cao: Là loại có khả năng chịu lực uốn lớn nhất, kết cấu phức tạp với các khoang rỗng bên trong giống như một chiếc hộp. Thường ứng dụng cho chung cư cao tầng.
• Móng bè nấm: Tại vị trí chân cột, tải trọng tập trung rất lớn nên bản móng có nguy cơ bị nứt hoặc phá hoại cục bộ. Để tăng khả năng chịu lực, phần bê tông dưới chân cột sẽ được làm dày hơn so với khu vực xung quanh, tạo thành các “đầu nấm” giúp phân tán tải trọng hiệu quả hơn. 

So sánh móng bè với các móng khác (móng băng, móng đơn)

Chi tiết cấu tạo móng bè và nguyên liệu cốt lõi tạo nên sự vững chắc

Để hiểu móng bè trong xây dựng hoạt động như thế nào, trước tiên cần nắm được các bộ phận cấu thành nên hệ móng này. Mỗi lớp trong cấu tạo móng bè đều đảm nhận một chức năng riêng, từ việc tạo mặt bằng thi công, phân bố tải trọng đến tăng khả năng chịu lực cho công trình.

Kết cấu móng bè

Lớp bê tông lót

• Được thi công trên nền đất đã đầm chặt.

• Chiều dày phổ biến khoảng 100mm.

• Thường sử dụng bê tông mác M100.

• Giúp tạo mặt bằng phẳng trước khi lắp dựng cốt thép và cốp pha.

Bản móng bê tông cốt thép

• Là phần kết cấu chính của móng bè.

• Chiều dày thường từ 300–500mm đối với nhà dân dụng.

• Kích thước và mác bê tông được tính toán theo tải trọng công trình và điều kiện địa chất.

Hệ thống dầm móng gia cường

• Thường áp dụng cho móng bè có sườn.

• Bố trí theo hai phương vuông góc tạo thành mạng lưới liên kết.

• Kích thước phổ biến từ 300x600mm đến 300x800mm.

• Giúp tăng độ cứng và khả năng chịu lực của hệ móng.

Vật liệu tạo nên chất lượng móng bè

Chất lượng vật liệu là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu lực, độ ổn định và tuổi thọ của móng bè. Trong quá trình thi công, cát và đá không chỉ chiếm tỷ lệ lớn trong thành phần bê tông mà còn quyết định đến cường độ, độ đặc chắc và khả năng làm việc của kết cấu nền móng. Vì vậy các loại cốt liệu sử dụng cần đáp ứng yêu cầu của TCVN 7570:2006 về cốt liệu cho bê tông và vữa, đồng thời được lựa chọn phù hợp với từng hạng mục thi công. Dưới đây là những loại vật liệu được sử dụng phổ biến trong thi công móng bè và vai trò của từng loại:

Bên cạnh việc lựa chọn đúng loại vật liệu, nguồn cung cũng là yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ thi công công trình. Việc sử dụng cát và đá xây dựng có nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật sẽ góp phần đảm bảo chất lượng bê tông ngay từ giai đoạn làm móng. 

Hiện nay SG Megacons là đơn vị cung cấp đa dạng các loại cát xây dựng và đá xây dựng phục vụ cho nhà ở dân dụng, nhà xưởng và công trình công nghiệp, đáp ứng nhu cầu vật liệu theo từng hạng mục thi công. Quý khách mua vật liệu móng bè hãy liên hệ Hotline/Zalo: 0923.513.789 để được đội ngũ nhân viên bên chúng tôi đưa ra những phương án vật tư và báo giá phù hợp nhất cho công trình. 

NHẬN BÁO GIÁ CÁT ĐÁ MIỄN PHÍ CHỈ TRONG 5 PHÚT

Liên hệ ngay Sài Gòn Megacons để được tư vấn chuyên sâu 24/7

ZALO FACEBOOK

Kỹ thuật làm móng bè theo quy trình thi công 5 bước chuẩn kỹ sư

Bước 1: Giải phóng mặt bằng, đào đất và định vị móng

Dọn dẹp sạch sẽ mặt bằng. Tiến hành dùng máy xúc đào toàn bộ diện tích đất nền xuống đúng cao độ thiết kế móng bè. Nếu nền đất có nước, bắt buộc phải đào hố thu nước và bố trí máy bơm liên tục.

Bước 2: Đổ bê tông lót đệm nền

Sau khi hoàn thiện nền đất, lớp bê tông lót dày khoảng 100mm sẽ được thi công nhằm tạo bề mặt phẳng và ổn định cho việc lắp đặt cốt thép, cốp pha. Bề mặt lớp lót cần được đầm chặt và cán phẳng để đảm bảo đúng cao độ thiết kế móng bè.

Bước 3: Lắp dựng cốp pha và gia công kết cấu thép móng bè

Dựng cốp pha theo chu vi móng bè, sau đó cắt uốn thép theo bản vẽ kết cấu. Lắp dựng cốt thép theo đúng trình tự gồm lớp thép dưới, cục kê, thép chân chó, lớp thép trên và hoàn thiện lồng thép dầm móng, đảm bảo đúng kỹ thuật và ổn định kết cấu.

Bước 4: Đổ bê tông móng bè liền khối

Cách đổ móng bè chuẩn là tiến hành bơm bê tông thương phẩm liên tục không ngừng nghỉ. Bê tông phải được bơm dàn đều thành từng lớp mỏng, kết hợp thợ cầm máy đầm dùi chọc sâu vào lưới thép để xua bọt khí, tránh tình trạng rỗ tổ ong.

Bước 5: Công tác bảo dưỡng ẩm móng bè

Sau khi đổ khoảng 4-6 tiếng, bề mặt bê tông bắt đầu se lại, lúc này cần phun sương nước nhẹ nhàng. Sang ngày thứ 2, tiến hành bơm nước ngập mặt móng bè hoặc phủ bao bố tẩm ướt liên tục từ 3-7 ngày đầu.

Dự toán chi phí làm móng bè chi tiết cho nhà ở dân dụng

Công thức quy đổi diện tích móng

Với móng bè, hệ số quy đổi dao động từ 50% đến 100% diện tích sàn tầng trệt.

• Tính hệ số 50%: Áp dụng khi chỉ đổ móng bè cơ bản.
• Tính hệ số 100%: Áp dụng khi móng bè kết hợp với việc đổ luôn sàn bê tông cốt thép liền khối cho toàn bộ nền tầng trệt.

Ví dụ mô phỏng chi phí

Giả sử bạn xây nhà có diện tích sàn trệt là 100m2. Đơn giá thi công phần thô hiện tại là: 3.800.000 VNĐ/m2.

Nếu tính hệ số móng bè là 70%: Diện tích móng = 70m2.

Chi phí làm móng bè = 70m2 x 3.800.000 VNĐ = 266.000.000 VNĐ.

Câu hỏi thường gặp về thiết kế và thi công móng bè

Đất ruộng, ao hồ san lấp làm móng bè có cần ép cọc cừ tràm không?

Ở miền Nam việc đóng thêm cừ tràm dưới đáy móng bè trên nền đất ao hồ là giải pháp cực kỳ phổ biến giúp tăng sức chịu tải.

Thời gian chờ bao lâu sau khi đổ móng bè thì được lên cột, xây tường?

Sau khi đổ móng và bảo dưỡng nước liên tục trong 7-10 ngày, bê tông đã đạt khoảng 70-80% mác thiết kế, thợ có thể tiến hành định vị và dựng thép cột.

Chiều dày móng bè bao nhiêu là phù hợp?

Đối với nhà ở dân dụng, chiều dày bản móng thường dao động từ 300–500mm. Thông số này sẽ được kỹ sư tính toán dựa trên tải trọng công trình, điều kiện địa chất và yêu cầu của hồ sơ thiết kế móng bè.

Móng bè có cần chống thấm không?

Có. Đối với các công trình có tầng hầm hoặc khu vực có mực nước ngầm cao, việc chống thấm cho móng bè giúp hạn chế nước thấm vào kết cấu bê tông, góp phần tăng tuổi thọ công trình.

Có thể đổ móng bè thành nhiều đợt không?

Không nên. Móng bè cần được đổ bê tông liên tục để tạo thành một khối thống nhất, đảm bảo khả năng chịu lực. Nếu buộc phải chia thành nhiều đợt do sự cố thi công, vị trí mạch ngừng cần được xử lý đúng kỹ thuật theo chỉ định của kỹ sư để không ảnh hưởng đến chất lượng kết cấu.

Qua bài viết trên SG Megacons mong là sẽ giúp bạn hiểu hơn về móng bè, từ cấu tạo, đặc điểm đến quy trình thi công và cách chọn loại vật liệu phù hợp cho công trình của bạn. Việc lựa chọn đúng giải pháp nền móng và sử dụng vật liệu đạt tiêu chuẩn sẽ góp phần đảm bảo chất lượng cũng như tuổi thọ của công trình. Nếu bạn cần tư vấn giá vật liệu để làm móng bè, hãy liên hệ SG Megacons Hotline/Zalo: 0923.513.789 để được đội ngũ nhân viên hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.